خانه پزشکی و تغذیه رژیم غذایی دیابتی براساس هرم غذایی

رژیم غذایی دیابتی براساس هرم غذایی

3 ثانیه خوانده شده
0
0
358
رژیم غذایی دیابتی ،اسپرتان، هرم غذایی ، دیابت بارداری

 شکل هرم غذایی به نحوی طراحی شده که قاعده آن ( پایین هرم ) شامل غلات و نان و سیب زمینی و حبوبات است و توصیه می شود که غذاهای این گروه برای رژیم غذایی دیابتی ها بیش از غذاهای دیگر مصرف شوند. گروه بعدی سبزی ها و میوه ها هستند. گروه گوشت ها و شیر منابع بسیار مهمی از پروتئین ها و ویتامین ها و مواد مغذی می باشند ولی باید مقدار مصرف آنها محدود شود زیرا این غذاها دارای چربی و کالری زیاد می باشند.

رژیم غذایی دیابتی ،اسپرتان، هرم غذایی ، دیابت بارداری

چربی ها، روغن ها و شیرینی جات فقط مثلث کوچکی در بالای هرم غذایی(رأس هرم) را در بر می گیرند و این بدان معنی است که بایستی آنها را به مقدار کم در رژیم غذایی دیابتی مصرف نمود. این نوع غذاها به عنوان غذای اصلی توصیه نمی شوند و برای ارتقاء سلامت مورد نیاز نیستند. ولی در صورتی که قند خون در محدوده طبیعی باشد مصرف مقادیر کمی از آنها ممنوع نیست.

هرم غذایی بر کاهش مصرف گوشت ها و محصولات حیوانی مانند شیر، پنیر و تخم مرغ و مصرف بیشتر غلات، میوه و سبزیجات تأکید می ورزد. باید به این نکته توجه داشت که غذاهای یک گروه هرم نمی توانند به جای غذای گروه دیگربرای رژیم غذایی دیابتی مصرف شوند ولی غذاهای موجود در یک گروه را می توان جایگزین هم نمود. به طور مثال در گروه غلات می توان نان را جایگزین برنج نمود ولی نان را نمی توان جایگزین میوه یا گوشت کرد.

” در هرم غذایی بیماران دیابتی همه گروه های غذاییوجود دارند. “

بیشتر بخوانید : رژیم غذایی دیابتی :چگونه می توان دیابت خود را کنترل کرد؟

گروه های مواد غذایی برای رژیم غذایی دیابتی

گروه نان و غلات و مواد نشاسته:

 با توجه به میزان کالری مورد نیاز شخص در طی روز می توان ۶ تا ۱۱ واحد از گروه نان و غلات استفاده نمود. هر واحد نان و غلات شامل مقادیر زیر میباشد:

  • یک کف دست نان معادل ۳۰ گرم
  • نان لواش یک برش ۲۰x۲۰ سانتی متر
  • نان سنگک و تافتون یک برش ۱۰*۱۰ سانتی متر
  • نان بربری یک برش ۷*۷ سانتی متر
  • یک سوم لیوان برنج یا نصف ماکارونی پخته شده.
  • نصف لیوان لوبیا چیتی، عدس یا نخود یا ذرت پخته.
  •  یک عدد سیب زمینی پخته کوچک.
  • دو تا سه عدد بیسکوییت سبوس دار.
  •  سه لیوان ذرت بوداده (پاپ کورن بدون روغن).
  • سه چهارم لیوان برشتوک خشک.

در هر وعده غذایی باید از مواد نشاسته ای استفاده کرد. ممکن است شنیده باشید که مبتلایان به دیابت نباید مواد نشاسته ای بخورند ولی به خاطر داشته باشید که این توصیه دیگران را هرگز اجرا نکنید و در رژیم غذایی دیابتی بایستی مواد نشاسته ای وجود داشته باشد ولیکن به اندازه متناسب با رژیم غذایی دیابتی.خوردن مواد نشاسته ای برای سلامت هر فرد لازم و ضروری است. تعداد واحد کربوهیدرات بستگی به شرایط مختلف دارد:

  1. میزان کالری مورد نیاز
  2. برنامه درمانی دیابت

 مصرف مواد نشاسته ای سبب کسب انرژی، ویتامین ها، مواد معدنی و فیبر می شود. غلات کامل مفیدتر از بقیه غلات است زیرا باعث رساندن بیشتر مواد معدنی، ویتامین و فیبر به بدن می گردد. فیبر موجود در غذاهای گیاهی که جزئی غیر قابل جذب است، به کارکرد درست روده ها کمک می کند.

 بهترین راه برای خرید، پخت و خوردن مواد نشاسته ای چیست؟

  • سعی کنید نان های حاوی غلات کامل (نان سنگک، نان جو و …) تهیه کنید.
  • سعی کنید مواد نشاسته ای پرچربی و سرخ شده مانند چیپس ذرت، چیپس سیب زمینی، شیرینی، بیسکویت و … کمتر مصرف کنید.
  • ماست و شیر کم چربی یا بدون چربی تهیه نمایید.
  • به جای سس مایونز از خردل یا آب لیمو استفاده کنید.
  • سعی کنید در انتخاب مواد غذایی، انواع بدون چربی یا کم چربی آن را مصرف کنید.
  • به جای کره، روغن های حیوانی یا مارگارین از روغن مایع ذرت، آفتاب گردان و … استفاده کنید.
  • سعی کنید تا حد امکان شیرینی، شکلات، ژله، آب نبات و کلیه مواد غذایی که از قندهای ساده تشکیل شده اند مصرف ننمایید.

 گروه سبزیجات

با توجه به میزان کالری مورد نیاز شخص می توان سه تا  پنج واحد از گروه سبزیجات در روز استفاده نمود. یک واحد سبزی معادل مقادیر زیر می باشد:

  • یک لوان سبزیجات خام
  • نصف لیوان سبزیجات پخته مانند هویج، لوبیا، …
  • نصف لیوان آب سبزیجات مانند آب گوجه فرنگی

تعداد واحد سبزی هایی که باید در طول روز مصرف کنید به عوامل زیر بستگی دارد:

  • میزان انرژی روزانه مورد نیاز
  • غلظت قند خون

مهمترین راه برای خرید، پخت و خوردن سبزی ها  چیست؟

  • سعی کنید از سبزی های خام یا پخته بدون چربی یا کم چربی مصرف نمایید. می توانید سبزی ها را بدون چربی نیز طبخ کنید.
  • سعی کنید از سس سالاد بدون چربی یا کم چربی برای روی سالاد یا سبزی ها استفاده نمایید.
  • از پیاز و سیر در غذاها استفاده کنید.
  • به جای سس از آبغوره یا آب لیمو در سالاد استفاده کنید.
  • در حین پخت به سبزی ها یک قطعه گوشت قرمز یا مرغ اضافه کنید.
  • بهتر است سبزی ها را سریعا بپزید و سعی کنید آنها را در کمی آب جوش بجوشانید.
  • اگر سبزی را به صورت سرخ کرده مصرف می کنید باید از روغن های مایع نظیر روغن زیتون، ذرت و یا آفتابگردان به مقدار بسیار کم استفاده نمایید.
  • سعی کنید به سبزی های پخته شده کره یا مارگارین اضافه نکنید.

“اگر نیاز به مصرف سس برای سالاد دارید از ماست کم چربی و یا آب لیمو نیز می توانید جهت تهیه سس استفاده کنید.”

گروه میوه جات

با توجه به میزان کالری مورد نیاز شخص می توان دو تا چهار واحد از گروه میوه جات در روز استفاده نمود. یک واحد میوه معادل مقادیر زیر می باشد:

  • یک عدد میوه تازه متوسط
  • نصف لیوان آب میوه
  • نصف لیوان کمپوت میوه
  • یک چهارم لیوان میوه خشک نظیر انواع برگه
  • نصف عدد گریپ فروت
  • یک عدد گلابی
  • نصف موز
  • یک برش متوسط آناناس
  • یک و یک چهارم لیوان توت فرنگی
  • هفده حبه انگور
  • یک و یک چهارم لیوان
  • توت فرنگی
  • ۴۰۰ گرم هندوانه
  • ۳۰۰ گرم طالبی
  • ۳۰۰ گرم خربزه
  • یک عدد انار
  • یک عدد پرتغال
  • یک عدد سیب
  • ۲ عدد انجیر
  • یک عدد کیوی
  • ۱۲ عدد گیلاس
  • یک عدد شلیل یا هلو
  • ۲ عدد نارنگی
  • ۳ عدد زردآلو

تعداد واحدهای میوه که در طول روز مصرف می کنید به عوامل زیر بستگی دارد

  • میزان کالری مورد نیاز
  • غلظت قند خون

ممکن است به مصرف ۱ تا ۲ واحد میوه در طول روز نیاز داشته باشید. در صورتی که در طول روز بیش از ۱  واحد باید میوه بخورید، سعی کنید از انواع میوه ها استفاده نمایید.

 

بیشتر بخوانید :آنچه باید در مورد رژیم غذایی دیابتی بدانید!

چه نکاتی را هنگام مصرف میوه ها باید رعایت کرد؟

  • سعی کنید میوه ها را به صورت خام مصرف کنید.
  • میوه های خشک شده در واقع شکل تغلیظ شده هستند که مقادیر زیادی قند دارند، بنابراین باید به میزان اندکی مصرف شوند.
  • انگور دارای قند زیادی است که اگر آنرا به مقدار زیاد مصرف کنید بر کنترل قند خون شما اثر می گذارد.
  •  در هنگام خرید سعی کنید میوه های کوچک تر انتخاب کنید.
  •  خوردن میوه ها بصورت کامل بهتر از مصرف آب میوه ها است.
  • سعی کنید در صورت مصرف آب میوه، از آب میوه صددرصد طبیعی و بدون شکر اضافه شده استفاده کنید.
  •  از دسرهای آماده که چربی و قند بالایی دارند استفاده نکنید.

اگر علاقه زیاد به مصرف آب میوه دارید آنرا با افزودن آب رقیق نمایید و یا آب را به میوه له شده اضافه کنید و به خاطر داشته باشید که نباید به آن شکر اضافه نمایید. و همچنین به منظور پیشگیری از یبوست و دیگر عوارض گوارشی سعی کنید تا حد امکان میوه ها را با پوست مصرف کنید.

گروه شیر و فرآورده های آن

با توجه به میزان کالری مورد نیاز می توانید دو الی سه واحد در روز از گروه شیر و فرآورده های آن در رژیم غذایی دیابتی استفاده نمایید. یک واحد شیر و فرآورده های آن معادل مقادیر زیر می باشد:

  • یک لیوان شیر یا ماست
  •  دو لیوان دوغ

گوشت و جانشین های آن

با توجه به میزان کالری مورد نیاز شخص می توان دو تا  سه واحد از گروه گوشت در روز استفاده نمود. یک واحد گوشت معادل مقادیر زیر می باشد:

  • ۳۰ گرم گوشت یا مرغ یا ماهیپخته شده
  • یک عدد تخم مرغ
  • یک قوطی کبریت پنیر (۳۰ گرم)
  • نصف لیوان سویا
  • دو قاشق غذاخوری کره بادام زمینی

بهترین راه برای خرید، پخت و مصرف غذاهای پروتئینی چیست؟

  •   سعی کنید کم چربی ترین گوشت را بخرید.
  •  پوست مرغ دارای چربی زیاد است؛ قبل از پخت پوست آن را کامل جدا کنید.
  •  سعی کنید که گوشت را بدون افزودن چربی طبخ کنید.
  •  به جای سرخ کردن تخم مرغ، آن را با پوست آب پز کنید.
  •  برای طعم بخشیدن بیشتر به این مواد از آبغوره، آب لیمو، سس گوجه فرنگی، و … استفاده کنید.
  • فرآورده های گوشتی نظیر سوسیس، کالباس و همبرگر دارای چربی زیادی هستند، بنابراین مصرف آنها را به حداقل برسانید.
  •  سعی کنید ماهی بیشتر مصرف کنید و به جای سرخ کردن ماهی، آن را به صورت آب پز، بخارپز و یا کبابی مصرف نمایید.

چربی ها و شیرینی ها

 چربی ها

یک واحد چربی معادل مقادیر زیر می باشد:

یک قاشق مرباخوری روغن، کره، سس مایونز، یک قاشق غذاخوری پنیر خامه ای (۱۵ گرم) دو قاشق غذاخوری خامه

روغن ها و چربی ها در قله هرم قرار دارند. یعنی باید مصرف آنها را به حداقل رساند. بعضی از چربی ها و روغن ها دارای چربی های اشباع و کلسترول می باشد که برای سلامتی مضر است. مصرف این غذاها انرژی فراوانی در بدن شما تولید می کند ولی مواد مغذی کمی به بدنتان می رساند. غذاهای پر چربی شامل کره، مارگارین، سس سالاد، روغن ها، مایونز، خامه، پنیر خامه ای، سرشیر، چیپس سیب زمینی و … می باشد.

شیرینی ها

یک واحد شیرینی معادل مقادیر زیر می باشد :

  • نصف لیوان بستنی
  • یک عدد کلوچه کوچک
  • دو عدد شیرینی خشک
  • چهار عدد شکلات کوچک

 مواد قندی (نوشابه، شربت، مربا، شکر و عسل، آب نبات، شکلات) نیز در رأس هرم قرار دارند، بنابراین باید از این مواد در رژیم غذایی دیابتی به مقدار بسیار کم مصرف نمایید و تا حد امکان مصرف نکنید. این مواد سبب تولید انرژی در فرد می شود اما هیچ ماده مغذی به بدن نمی رسانند. بعضی از مواد قندی مثل کیک، دسرها و انواع شیرینی ها حاوی مقدار زیادی چربی نیز می باشند. مصرف کم این مواد نیز به کاهش وزن کمک می کند و قند خونتان را نیز کنترل می نمایدو بسیار خوب است که در رژیم غذایی دیابتی به میزان کم وجود داشته باشد . مواد غذایی که در یک گروه قرار دارند می توانند جایگزین هم گردند. بهتر است بیشتر از یک واحد از گروه چربی ها و شیرینی ها طی هر روز مصرف نشود.

“برنامه غذایی بیماران دیابتی باید شامل همه گروه های غذایی باشد.”

 برچسب مواد غذایی Nutrition Facts

تقریبا تمامی مواد غذایی بسته بندی شده، برچسبی دارند که اطلاعات تغذیه ای مختلفی روی آن نوشته شده است و میتواند به رژیم غذایی دیابتی کمک بسیاری کند، و همچنین اطلاعاتی مانند تاریخ تولید و انقضاء محصول، و ترکیبات تشکیل دهند آن را نیز نشان می دهد. برچسب تغذیه ای به مصرف کننده در انتخاب محصولی که برای حفظ سلامت او مفید باشد، کمک می کند. انرژی موجود بر اساس کیلو کالری، مقدار کربوهیدرات، پروتئین و چربی موجود با واحد گرم سنجیده میشود. برچسب مواد غذایی شامل قسمتهای زیر می باشد:

۱) اندازه هر واحد: معمولا در مقیاس استاندارد بیان میشود تا به راحتی محصولات غذایی مختلف با هم مقایسه شود.

۲) کالری واحد اندازه گیری انرژی تولید شده از مواد غذایی در بدن، کالری می باشد.

۳) مواد مغذی و مقدار مطلوب روزانه این قسمت مقدار مواد مغذی در غذا را نشان می دهد. این مقدار به صورت گرم و هم به صورت روزانه بیان می شود. درصد مطلوب روزانه [DV%] بیان می کند که مقدار یک ماده مغذی موجود در این غذا چند درصد نیاز روزانه شما به آن ماده را برآورده می کند. معمولا این اندازه، بر اساس رژیم ۲۰۰۰ کالری که انرژی مورد نیاز بسیاری از افراد می باشد، تعیین شده است. این اعداد به شما نشان می دهد که مقادیر مطلوب هر ماده مغذی در یک رژیم ۲۰۰۰کالری چقدر است.

۴) کالری مواد مغذی کالری یک غذا، مجموع کالری تولید شده از کربوهیدرات، پروتئین و چربی در آن غذا می باشد هر گرم کربوهیدرات و پروتئین ۴ کالری و هر گرم چربی ۹ کالری انرژی دارند. اغلب افراد دیابتی باید در برچسب های تغذیه ای هم به کربوهیدرات و هم به چربی نگاه کنند. از بین درشت مغذی ها چربی ها بیشترین مقدار کالری را در بر دارند، بنابراین روی وزن بدن تأثیر می گذارند و خطر بروز بیماری های قلبی را افزایش می دهند.

خوردن غذاهای کم چرب می تواند به کاهش وزن و کاهش بروز بیماری قلبی کمک کند. مقدار کل کربوهیدراتی که مصرف می شود روی قند خون تأثیر می گذارد. باید به این نکته توجه کرد که دانستن مقدار کل کربوهیدراتی که در رژیم غذایی دیابتی مصرف می شود مهم تر از آن است که این کربوهیدرات ها از چه منبعی آمده است. توجه به برچسب های مواد غذایی، به افراد در انتخاب غذای مناسب کمک می نماید.

نکاتی پیرامون رژیم غذایی در دیابت بارداری

دیابت بارداری یک شکل موقتی بیماری دیابت است که فقط در بارداری بروز می نماید. در مبتلایان به دیابت بارداری کنترل قند با رعایت یک برنامه غذایی متعادل، ورزش منظم و مناسب این دوران و در برخی موارد با مصرف انسولین امکان پذیر می باشد در این دوران، منظور از برنامه غذایی کاهش وزن نیست بلکه هدف تأمین روند ثابت و صحیح افزایش وزن طبیعی در بارداری است و بهتر است در این دوران برنامه غذایی طبق دستور پزشک معالج توسط کارشناس تغذیه تنظیم گردد.

” منظور از تنظیم برنامه غذایی در دوران بارداری کاهش وزن نیست.”

گردآوری وتدوین: واحد سلامت اسپرتان

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
مطالب بیشتر از این نویسنده کارشناس پزشکی و تغذیه
بارگذاری بیشتر در پزشکی و تغذیه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بررسی کنید

بیماری آلزایمر با ورزش قابل تحمل تر می شود

اگر تشخیص داده شده که شما بیماری آلزایمر یا زوال عقل دارید ، هیچ دلیلی برای ترک ورزش مورد …