خانه ورزش ها دوچرخه سواری دنده دوچرخه و اصول تعویض آنها

دنده دوچرخه و اصول تعویض آنها

تعویض دنده دوچرخه ، دوچرخه سواری ، دوچرخه ، دوچرخه کوهستان ، دوچرخه جاده ای

زمانی که دوچرخه سواری می کنید، بدن شما تا حدی می تواند انرژی تولید کند و پس از مدتی خسته می شوید. دنده ها در دوچرخه به شما کمک می کنند تا بهتر و استوار تر دوچرخه سواری کنید و برای مدت طولانی تری انرژی خود را حفظ کنید. فهمیدن چگونگی عملکرد دنده ها باعث می شود تا هنگام خرید،  اجزای درستی را برای دوچرخه خود انتخاب کنید و لذت بیشتری از دوچرخه سواری خود ببرید. با ما در این مطلب از اسپرتان همراه باشید تا با نحوه عملکرد دنده دوچرخه و نحوه‎ی تعویض صحیح آن آشنا شوید.

نحوه ی عملکرد دستگاه دنده دوچرخه

در دوچرخه های استاندارد پنج قسمت اصلی وجود دارد که به شما اجازه می دهد دنده ها را تعویض کنید و میزان سختی یا راحتی دوچرخه سواری را تعیین کنید. این پنج قسمت عبارت اند از:

(front chainrings)  چرخ دنده جلو

(rear cassette)  چرخ دنده عقب

(Chain)  زنجیر

(derailleurs) شانژمان ها   

) Shifters) دسته دنده

 چرخ دنده جلو، چرخ دنده عقب، زنجیر و شانژمان ها در کنار هم  دستگاه دنده، نامیده می شوند  که در تصویر زیر نشان داده شده :

تعویض دنده دوچرخه ، دوچرخه سواری ، دوچرخه ، دوچرخه کوهستان  ،  دوچرخه جاده ای

چرخ دنده جلو : چرخ دنده های جلو می توانند ۱، ۲ و یا ۳ چرخ دنده داشته باشند. به دوچرخه هایی با ۲چرخ دنده دو سرعته و به دوچرخه هایی با ۳ چرخ دنده سه سرعته گفته می شود.

چرخ دنده عقب : چرخ دنده عقب دوچرخه شما شامل چند دنده است که در قسمت راست، چرخ عقب قرار دارند و کوچک ترین چرخ دنده  در دورترین نقطه از چرخ قرار دارد و بزرگ ترین چرخ دنده نزدیک چرخ نصب شده است.

زنجیر: زنجیر به دندانه های چرخ دنده های جلویی و چرخ دنده های عقب متصل است و زمانی که شما رکاب می زنید چرخ دنده ها باعث حرکت چرخ ها می شوند و دوچرخه به سمت جلو حرکت می کند.

شانژمان ها زنجیر را بین حلقه های چرخ دنده های جلو و عقب به حرکت در می آورد. در اصل تغییر دنده توسط این دستگاه صورت میگیرد.در حقیقت شانزمان توسط کابلی که به دسته دنده متصل است میتواند دنده ها را توسط شما تغییر دهد.

بسیاری از دوچرخه ها شانزمان های  جلو و عقب دارند. بعضی از دوچرخه های کوهستانی فقط یک شانژمان عقب دارند و در نتیجه با یک دسته دنده حرکت می کنند. (این دوچرخه‌ها تعداد بیشتری دنده در بخش عقب دارند و با وجود داشتن یک چرخ دنده (حلقه زنجیر) در قسمت جلو تعداد انتخاب‌های زیادی برای دنده ارائه می‌کنند.)

دسته دنده : به شما اجازه می دهد زنجیر را بین چرخ دنده های جلو و عقب دوچرخه به حرکت درآورید. هر دسته دنده یک کابل متصل به یک شانژمان را کنترل می کند.

در دوچرخه های جاده ای, دسته دنده یا روی فرمان قرار دارد و یابا دسته ترمز ها ادغام می شود. در دوچرخه های جاده ای قدیمی, روی لوله زیرین تنه و یا انتهای دراپ قرار داشتند. در دوچرخه های کوهستانی روی فرمان نصب می شوند.

اجزای دیگر دستگاه دنده

دسته دنده الکترونیکی: این نوع  دسته دنده به جای استفاده از کابل ها, از سیم ها و یک باتری استفاده می کند که به تعویض دنده نیرو می بخشد. این کار بیشتر شبیه کلیک کردن با ماوس است تا فشار دادن اهرم دسته دنده. این سیستم برای کار نیاز به شارژ کردن دارد و گران است.

با دسته دنده الکترونیکی زنجیر همیشه دقیق حرکت می کند و اشتباه جابه جا نمی شود.

شما می توانید حتی در تپه ها که پدال ها تحت فشار هستند دنده را تعویض کنید. این یک راه حل مناسب برای افرادی است که دست های ضعیف یا محدودیت های دیگری دارند که تعویض دنده را برایشان مشکل کرده است.

توپی هایی با دنده ی داخلی: به جای شانژمان ها, این توپی ها مکانیسم تعویض دنده را درون توپی های چرخ عقب دارند. توپی های داخلی می توانند با یک زنجیر یا  تسمه کار کنند. چون تمام بخش های متحرک آنها کاملا دور از آب و گرد و خاک است, نسبت به چرخ دنده های عقب سنتی نیاز کمتری به تمیزکردن دارند اما محدودیت هایی در تعداد دنده هایی که می توانند ارائه کنند وجود دارد. برای اطلاعات بیشتر می توانید نسل جدید دوچرخه ،بدون زنجیر  را مطالعه نمایید.

تسمه ها: بعضی از دوچرخه های یک سرعتی و دوچرخه هایی که دنده ی درونی دارند از تسمه بجای زنجیر برای حرکت به جلو استفاده می کنند. معروف ترین تسمه ها از پلی اورتان و رشته های کربنی ساخته شده اند.

تسمه ها قوی تر, کم صدا تر و تمیز تر از زنجیر ها هستند.

انواع دسته دنده ها

جدا از نوع دسته دنده و نوع دوچرخه, یک دسته دنده شانژمان جلو را کنترل می کند و دیگری شانژمان عقب را.

دسته دنده دوچرخه جاده ای

تعویض دنده دوچرخه ، دوچرخه سواری ، دوچرخه ، دوچرخه کوهستان  ،  دوچرخه جاده ای

   اغلب دوچرخه های جاده ای دسته دنده های ادغام شده با دسته ترمزرا دارند. این نوع دسته دنده ها در دسترس هستند و چون در میدان دید شما قرار دارند لازم نیست برای تعویض دنده نگاه خود را از جاده بگیرید. در دوچرخه های جاده ای قدیمی تر و ارزان تر, دسته دنده ها در دو طرف کرپی فرمان, روی لوله زیرین تنه و یا در انتهای شاخ گاوی فرمان قرار داشتند.

دسته دنده دوچرخه کوهستانی

دو نوع دسته دنده معروف در دوچرخه های کوهستانی وجود دارد:

تعویض دنده دوچرخه ، دوچرخه سواری ، دوچرخه ، دوچرخه کوهستان  ،  دوچرخه جاده ای

دسته دنده های  شستی دارای دو اهرم برای هر دست هستند. یک اهرم زنجیر را در امتداد دنده ها بالا می برد و دیگری آن را پایین می آورد. با یک دست اهرم بالایی دنده را سنگین تر می کند و در دست مخالف اهرم بالایی  دنده را سبک تر می کند.

تعویض دنده دوچرخه ، دوچرخه سواری ، دوچرخه ، دوچرخه کوهستان  ،  دوچرخه جاده ای

 دسته دنده های گریپ (دستگیره) به شما اجازه می دهند با چرخاندن گریپ دوچرخه به بالا یا پایین دنده را عوض کنید. مانند دسته دنده های شستی، چرخاندن گریپ به یک سمت باعث بالا رفتن  زنجیر می شود و چرخاندن آن در جهت مخالف باعث می شود زنجیر پایین بیاید.

پیشنهاد می کنیم برای آشنایی با  نحوه تنظیم دنده دوچرخه این فیلم را مشاهده نمایید .

روش استفاده از دسته دنده و دنده

دسته دنده ها  و دنده ها به شما در حفظ آهنگ حرکت ـ سرعت ثابت رکاب زنی ـ  حین دوچرخه سواری کمک می کنند.

معمولا رکاب زنی با حرکت تند توسط دنده سبک از رکاب زنی آرام با دنده سنگین کارآمد تر است.

رکاب زدن با دنده سنگین شاید سریع تر به نظر برسد اما  قدرت شما به سرعت از دست می‌رود وموجب آسیب رساندن به زانوهایتان می‌شود.

با رکاب زدن با آهنگ بالا( تند ) شما در قلمرو ایروبیک فعالیت می کنید ، که به این معنی است که ماهیچه های شما می توانند لاکتیک اسید را حذف کنند و خستگی را به تعویق اندازند.

بهترین آهنگ رکاب زنی در جاده حدود ۸۰ الی ۱۰۰ چرخش در دقیقه است.

زمانی که سرعت مناسب خود را پیدا کردید، دنده های خود را طوری عوض کنید تا با همان سرعت تا جایی که می توانید به حرکت خود ادامه دهید.

تکنیک های مناسب تعویض دنده

 برای تغییرات کوچک، زنجیر را بین چرخ‌دنده‌های عقب و برای تغییرات بزرگ، زنجیر را بین چرخ دنده های جلو ، جابجا کنید. اما دنده عقب و جلو را بطور همزمان تغییر ندهید. در آنِ واحد فقط از یک دسته دنده استفاده کنید، زیرا اگر این کار را نکنید ممکن است دنده اشتباه جابه جا شود ، زنجیر گره بخورد یا از چرخ دنده ها خارج شود.

سعی کنید مسیر را پیش‌بینی کنید و درست قبل از اینکه شروع به بالا رفتن کنید  دنده را تنظیم کنید، نه وقتی که نصف مسیر را بالا رفتید و در حال توقف هستید، درحالیکه حداکثر فشار را بر پدال ها وارد می کنید.

روی سطوح صاف، تغییر چندین دنده بصورت همزمان اشکالی ندارد. اما اگر در سربالایی هستید، فقط یک دنده را عوض کنید و سعی کنید زمانی که دنده را عوض می کنید فشار وارد بر پدال ها را به صورت لحظه ای کم کنید.

وقتی دنده را جابجا می‌کنید، دنده‌ را طوری انتخاب نکنید که زنجیر روی چرخ دنده جلو و عقب در دورترین حالت از هم قرار گیرند. این حالت را  “زنجیر متقاطع” می نامند و بیشترین احتمال پاره شدن یا افتادن زنجیر در این حالت وجود دارد. دنده‌های مشابه این حالت‌ها را می‌توان از طریق ترکیب‌های مختلفی از دنده جلو و عقب به دست آورد.

تعویض دنده دوچرخه ، دوچرخه سواری ، دوچرخه ، دوچرخه کوهستان  ،  دوچرخه جاده ای

درک مشخصات دنده ی دوچرخه

وقتی دوچرخه می‌خرید یا دوچرخه خود را ارتقا می‌دهید، لازم است تصمیم بگیرید به چند دنده نیاز دارید و دنده‌های دوچرخه شما چگونه هستند. هر دو این موارد سختی یا آسانی پدال زدن با دوچرخه شما را مشخص می‌کنند:

چگونه مشخصات را بخوانیم:

وقتی برای خرید دوچرخه به فروشگاه می‌روید معمولا مشخصاتی از این نوع  می‌بینید که تعداد و نوع دنده‌ها را نشان می‌دهد:

چرخ دنده جلو       26/36/48 

چرخ دنده عقب     11-34  ، ۱۰ سرعته               

تعداد دنده           30

در این مثال، سه شماره در چرخ دنده جلو نشان می‌دهد که دوچرخه دارای سه چرخ دنده در قسمت جلویی است (تریپل). این اعداد نشان می‌دهند که هر چرخ دنده دارای چند دندانه است: ۴۸ دندانه روی بزرگ‌ترین، ۳۶ دندانه روی وسطی و ۲۶ دندانه روی کوچک‌ترین چرخ دنده.

در قسمت چرخ دنده عقب ، ۱۰ سرعته به ما می‌گوید که ده دنده در چرخ دنده عقب وجود دارد.اعداد مشخص شده نیز نشان می‌دهند که محدوده تعداد دندانه‌ها روی کوچک‌ترین تا بزرگ‌ترین چرخ‌دنده چند تا است (۱۱ دندانه روی کوچک‌ترین و ۳۴ دندانه روی بزرگ‌ترین)

از آنجاییکه سه چرخ دنده در چرخ دنده جلو و ۱۰چرخ دنده در چرخ دنده عقب وجود دارد، این دوچرخه دارای ۳۰ دنده است (۳۰=۳*۱۰)

 ارتباط اندازه دنده‌ها با کارایی: در بخش چرخ دنده های جلویی ، بزرگ‌ترین چرخ دنده با بیش‌ترین تعداد دندانه‌ برای سریع‌ترراندن وکم‌ترین دندانه‌ها برای صعود و بالا رفتن از سربالایی است. در بخش چرخ دنده های عقب  این برعکس است. بزرگ‌ترین چرخ‌دنده با بیش‌ترین تعداد دندانه برای صعود و بالا رفتن از سربالایی مناسب است.

به چه تعداد دنده نیاز داریم؟

دوچرخه‌های زیادی با  تعداد دنده  های متفاوتی وجود دارند، از یک تا سی یا بیشتر. وقتی شما با ترکیب‌های زیادی از چندین  چرخ دنده و تعداد دندانه‌های روی آن‌ها مواجه می‌شوید، اوضاع می‌تواند پیچیده شود.

برای سادگی، مهم‌ترین چیزهایی که باید در نظر بگیرید سطح تناسب اندام شما و نوع زمینی است که در آن دوچرخه‌سواری خواهید کرد. اگر قرار است از تپه‌های زیادی بالا روید و چالش‌های صعود داشته باشید، دوچرخه شما باید تعداد دنده بیشتری داشته باشد.

اگر شما دوچرخه‌ سوار خوبی هستید یا فقط روی زمین‌های صاف دوچرخه‌سواری می‌کنید، به تعداد زیادی دنده نیاز نخواهید داشت و می‌توانید دوچرخه‌ای با دنده‌های کم‌تر داشته باشید که این دوچرخه شما را سبک‌تر می‌کند. قیمت دوچرخه نیز از موارد مهمی است که هنگام انتخاب دنده برای دوچرخه در نظر گرفته می شود. خودرو های ۱۱ سرعته نرم ترین جابه جایی دنده را دارد اما گران ترین نوع است. خودرو های ۹ سرعته و ۱۰ سرعته هزینه ی معقول تری دارند اما  هنگام تعویض دنده پرش هایی دارند که انتخاب نوع زمین را دشوارتر می کنند.در کل نظریه های مختلفی برای انتخاب دنده وجود دارند که به نوع دوچرخه شما بستگی دارند.

بهتر است مطالعه نمایید : انواع دوچرخه : راهنمای کامل انتخاب دوچرخه مناسب

دوچرخه‌های جاده ای

بسیاری از دوچرخه‌های جاده ای  دارای حداقل ۱۸ دنده هستند اما بسته به تعداد چرخ دنده های جلو و چرخ‌دنده‌های عقب می‌توانند ۳۰ یا تعداد بیشتری دنده داشته باشند.

اگر شما دوچرخه‌سوار متوسطی هستید و نه یک ورزشکار زبده، بهتر است روی دنده‌های پایین برای بالا رفتن از تپه‌ها تمرکز کنید. با وجود عدم توانایی در سریع رفتن به اندازه‌ای که دوست دارید روی سطوح صاف سواری کنید، از پیاده بالا رفتن از تپه‌ها جذاب‌تر است.

چرخ دنده های کوچکتر که دنده‌های پایین نیز نامیده می‌شوند صعود از تپه‌ها را آسان‌تر می‌کند.  بنابراین شما می‌توانید در مسیری شیب‌دار یا در مسیرهای طولانی سرعت پدال زدن خود را ثابت نگاه دارید.

چرخ دنده جلواستاندارد برای دوچرخه‌های جاده دارای دو حلقه زنجیر است. معمولا طبق‌های استاندارد دارای ۵۳ دندانه روی حلقه بزرگ‌تر و ۳۹ دندانه روی حلقه کوچک‌تر هستند.

 “چرخ دنده جلوی کامپکت” دارای دو حلقه است که کوچک‌تر از چرخ دنده جلواستاندارد است و این موجب راحت شدن پدال زدن هنگام صعود از تپه‌ها می‌شود. چرخ دنده جلوکامپکت معمولا دارای ۵۰ و ۳۴ دندانه است گرچه انتخاب‌های دیگری هم وجود دارد.

اگر جایی زندگی می‌کنید که دارای سرازیری و سربالایی است، احتمالا با چرخ دنده جلوکامپکت خوشحال‌تر خواهید بود.

همچنین می‌توانید حلقه‌ی سوم کوچکی اضافه کنید تا گستره دنده‌های بیشتری در اختیار شما قرار گیرد. اگر چه در صورت اضافه کردن حلقه سوم احتمالا لازم است بخش‌های دیگر مانند شانژمان‌ها و طبق‌عوض‌کن‌ها را نیز به روز کنید.

راه دیگر برای تغییر و اصلاح کارایی دوچرخه شما، عوض کردن خودرو یا همان چرخ‌دنده عقب است. اگر جایی که دوچرخه‌سواری می‌کنید عمدتا مسطح و صاف است، خودرویی با گستره  تعداد دندانه محدود انتخاب کنید، مانند ۱۱-۲۵ (۱۱ دندانه روی کوچک‌ترین و ۲۵ دندانه روی بزرگ‌ترین چرخ‌دنده) که به شما اجازه دهد دقیقا بهترین دنده را هنگام سواری پیدا کنید و جابجایی دنده نرمی را تجربه کنید. برای صعود از تپه‌ها، خودرویی با ۲۸ دندانه روی بزرگ‌ترین حلقه، راحت‌تر بالا خواهد رفت. برای مناطق کوهستانی، شما به دنده پایین نیاز دارید بنابراین به دنبال چرخ‌دنده‌ای دارای ۳۰ یا ۳۲ دندانه بگردید. حرکت نزولی چرخ‌دنده‌ها با بزرگ‌ترین حلقه‌ها به این دلیل است که آن‌ها پرش بزرگ‌تری بین دنده‌ها دارند و این باعث می‌شود احساس نرمی کم‌تری داشته باشید و پیدا کردن دنده‌ی مناسب برای صعود سخت‌تر می‌شود.

دوچرخه‌های جهانگردی

انتخاب‌های دنده برای دوچرخه‌های جهانگردی بسیار مشابه دوچرخه‌های جاده است. با این حال، برای یک دوچرخه جهانگردی، شما نیاز به دنده پایین‌تری از دوچرخه جاده دارید چرا که بار زیادی را حمل می‌کنید. دوچرخه جهانگردی اغلب دارای سه سینی (چرخ دنده) در طبق جلواست؛ سومین سینی کوچک (گاهی دنده مادربزرگ نامیده می‌شود) طیف وسیعی از دنده‌های پایین را برای بالا رفتن از تپه‌ها، هنگام حمل بارهای سنگین به شما می‌دهد.

سومین سینی را با چرخ‌دنده بزرگ عقب که دارای ۳۴ دندانه است جفت کنید و دنده‌ای زیبا و راحت را برای صعود تجربه کنید.

دوچرخه کوهستان

دوچرخه کوهستان باید دنده‌هایی برای سخت‌ترین صعود‌ها داشته باشند. دوچرخه‌های جاده معمولا دارای ۹-۱۱ چرخ‌دنده در عقب و ۱-۳ سینی در جلو هستند و بصورت ۹×۱، ۱۰×۱، ۱۰×۲، ۱۱×۱ و مانند این نشان داده می‌شوند

دوچرخه کوهستان عموما با دو یا سه سینی (حلقه جلویی) عرضه می‌شوند تا دنده‌های راحت برای صعود را ارائه کنند. با این حال، دوچرخه کوهستان با یک سینی نیز بسیار محبوب هستند. دوچرخه‌های دارای یک سینی سبک‌تر و ساده‌تر هستند چرا که شما فقط به یک دسته دنده نیاز دارید تا در میان دنده‌های چرخ‌دنده حرکت کنید. داشتن فقط یک دسته دنده همچنین فضای کافی روی دسته فرمان ایجاد می‌کند و این به شما اجازه می‌دهد زین را بالا و پایین بیاورید تا هنگام پایین آمدن کنترل خوبی روی دوچرخه داشته باشید و صعود بهتری داشته باشید

با این حال، یک سینی نمی‌تواند گستره وسیعی از دنده‌ها را به شما ارائه کند. اگر تمایل به صعودهای چالشی دارید یا بطور مداوم روی زمین‌های شیب‌دار سواری می‌کنید، چرخ دنده جلودابل یا حتی تریپل را در نظر بگیرید. اندازه رایج چرخ دنده جلودابل ۲۴/ ۳۸ است. این اندازه با ترکیب با خودرویی که چرخ‌دنده بزرگ آن دارای ۳۶ دندانه است، دنده‌ای عالی و راحت به شما می‌دهد.

توصیه میکنیم حتما این مطالب را مطالعه نمایید :

کیفیت و قیمت اجزاء دوچرخه

با بالا رفتن قیمت اجزاء محرک دوچرخه، آن‌ها سبک‌تر شده و عملکردشان دقیق‌تر می‌شود. با این حال، سبک‌ترین بخش‌ها گاهی قربانی دوام می‌شوند.

اگر می‌خواهید تصمیم بگیرید که کدام اجزاء را ارتقا دهید، پرخرج‌ترین بخش مربوط به دسته دنده ها با کیفیت و کابل‌هایی است که شانژمان‌ها را حرکت می‌دهند. برای مثال، طبق‌عوض‌کن‌هایی که روی یاتاقان توپی می‌چرخند جابجایی دنده را راحت‌تر می‌کنند. برای بقیه اجزاء دوچرخه، بالا رفتن قیمت به این معناست که آن‌ها وزن کم‌تری دارند.

مبانی نگه‌داری از محرک‌های دوچرخه

از طریق تمیز کردن محرک‌ها و روغن‌کاری زنجیر پس از هر بار دوچرخه‌سواری از آن‌ها نگهداری کنید. هر وقت زنجیر را تمیز می‌کنید کابل‌ها را بررسی کنید. اگر ساییده یا پوسیده شده‌اند برای تعویض آن‌ها اقدام کنید. یک بار در سال خودرو( مکانیزم چرخ دنده عقب )، زنجیر و چرخ دنده جلو را جدا کنید و آن‌ها را در تمیز کننده قطعات تمیز کنید. بهتر  است مطلب ده نکته عالی برای مراقبت از دوچرخه   را نیز مطالعه نمایید .

گردآوری و تدوین : واحد ورزش اسپرتان

بارگذاری مقالات بیشتر مرتبط
بارگذاری بیشتر توسط سردبیر ورزشی
بارگذاری بیشتر در دوچرخه سواری

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

همچنین ببینید

نحوه ی استفاده از کرامپون

فرقی نمی کند بخواهید به قله ی کوه بزرگی برسید یا هنگام کوهنوردی در ارتفاع زیاد از میدان بر…